Rozwój mowy dziecka to nie tylko pojawiające się dźwięki, wyrazy czy zdania. Rozwój mowy powinno się rozpatrywać w kilku, powiązanych ze sobą aspektach: językowym, znaczeniowym, komunikacyjnym i pragmatycznym. Opisując proces rozwoju językowego należy uwzględnić głównie kompetencje językowe, tj. rozumienie, produkowanie wyrazów i złożonych wypowiedzi oraz kompetencje komunikacyjne, bardziej pragmatyczne.
Dla prawidłowego rozwoju mowy istotna jest percepcja mowy i tak już w okresie płodowym, ok. 12 t. ż. płód ma rozwinięty układ słyszenia, co pozwala na odbiór dźwięków i stymuluje jego dalszy rozwój,
Ok. 6 m. ż. płód zaczyna przetwarzać dźwięki mowy, jest wrażliwy na prozodię mowy – intonację i rytm słów. Zaraz po urodzeniu rozpoznaje głos matki, który daje mu poczucie bezpieczeństwa.
– Pierwsze produkcje dźwięków obserwujemy w 1 miesiącu życia – płacz, kwilenie, mlaśnięcia pomrukiwanie. Uruchamiają one narządy artykulacyjne i stanowią podstawę rozwoju mowy.
– 2-3 miesiąc życia – gruchanie/głużenie dziecko produkuje dźwięki gł. tylnojęzykowe
– 4-6 miesiąc pojawiają się samogłoski i pierwsze prymarne spółgłoski, dziecko sygnalizuje dyskomfort, przywołanie, proszenie; ok 4-5 miesiąca życia pojawia się uśmiech na widok drugiej osoby, dziecko reaguje mimiką na twarz dorosłego, poszukuje źródła dźwięku
Dzieci ponad 6 miesięcy życia
– od ok. 6-7 miesiąca życia pojawia się gaworzenie samonaśladowcze – powtarzanie wielokrotne sylab; warto podkreślić, ze gaworzą również dzieci, u których system językowy nie będzie rozwijał się prawidłowo, jednakże u dzieci głuchych na etapie gaworzenia można dostrzec pewne nieprawidłowości;
– 8-9 miesiąc życia dziecko zaczyna wykorzystywać w komunikacji gest wskazywania palcem oraz utrzymywać z dorosłym wspólne pole uwagi i rozumieć intencję komunikacyjną, istotne jest również naśladowanie czynności dorosłego, dziecko zaczyna rozumieć wypowiedzi o zabarwieniu emocjonalnym,
10-11 miesiąc życia– dziecko wypowiada pierwsze słowa zbudowane z sylab otwartych, rozumie proste słowa, wskazuje osoby, przedmioty, obrazki, naśladuje gesty (pa pa, kosi kosi), rozumie przekazy mimiczne, reaguje na własne imię;
12 miesiąc życia – dziecko wypowiada kilka wyrazów, rozumie wyrażenia dźwiękonaśladowcze, rozumie polecenia poparte gestem, rozumie funkcje przedmiotu (karmienie dorosłego, czesanie się), naśladuje mimikę;
Dzieci ponad 1 rok życia
13-17 miesiąc życia – dziecko powtarza słowa i sylaby wypowiadane przez dorosłego, wyraża przeczenie i negację słowem lub gestem, nazywa czynności,
18 miesiąc życia – dalszy rozwój słownictwa i rozumienia prostych zdań
24 miesiąc życia – dziecko zaczyna łączyć dwa wyrazy w zdania, naśladuje prozodię dorosłego, pojawiają się początki fleksji, powtarza usłyszane wyrazy,
Dzieci ponad 2 rok życia
36 miesiąc życia – następuje wypowiadanie zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie, rozwijanie systemu fonetyczno – fonologicznego, wzrost umiejętności komunikacyjnych i społecznych,
Dzieci ponad 3 rok życia
4 lata – stałe wzbogacanie słownika, pojawienie się głosek dziąsłowych oprócz „r”, wiek pytań, swobodne nazywanie relacji przestrzennych,
5-6 r. ż. – dziecko prawidłowo wymawia wszystkie głoski, wzrastają umiejętności narracji, swobodne operowanie elementami słownikowymi i gramatycznymi systemu językowego.
📚 Bibliografia:
- Cieszyńska J., Korendo M. Wczesna interwencja terapeutyczna, Kraków 2017r.
- Cieszyńska J. Wczesna diagnoza i terapia zaburzeń autystycznych, Kraków 2011r.
- Porayski – Pomsta J. O rozwoju mowy dziecka dwa studia, Warszawa 2015r.
- Czaplewska E. Milewski S. Diagnoza logopedyczna. Podręcznik akademicki, Sopot 2015r.